16
Νοέ.
07

κόσμοι μέσα στον κόσμο

«Και ερρέθη αυτοίς ίνα μη αδικήσουσιν τον χόρτον της γης ουδέ πάν δένδρον, ει μη τους ανθρώπους» (Θ΄ 4)

«Και τους ειπώθηκε να μην πειράξουν το χορτάρι της γής ουδέ καμιά πρασινάδα ουδέ κανένα δέντρο, παρα μονάχα τους ανθρώπους» 

 

Ιωάννη Θεολόγου, Αποκάλυψις, μτφρ. Γ. Σεφέρης

 

Όταν μπορείς να αντιληφθείς τη μεγαλοσύνη του ταπεινού ίσως μπορέσεις να κατανοήσεις την απεραντοσύνη του κόσμου. Συνήθως φουριόζοι, ξεπερνάμε την απέραντη ομορφιά που κρύβεται σε κάθε σταγόνα του κόσμου ή καλύτερα των κόσμων που μας περιβάλλουν. Υπάρχουν κόσμοι θαυμαστοί, σύμπαντα ολόκληρα σε μια απλή ρωγμή της «τάξης» που έχουμε επιβάλλει δυναστικά εμείς οι άνθρωποι.

 gyrinoi1.jpgglastra1.jpg

 

 

 

 

 

 

 .

Την «τάξη» διασπά μεγαλόπρεπα  ένας κόσμος που στροβιλίζεται γύρω από το «διττό» και το «αμφί». Στο σημείο που η ανθρώπινη «τάξη» στραγγίζει η μεγαλοσύνη της δημιουργίας επιβάλλει τους δικούς της «διττούς» κανόνες, ισορροπεί σ΄ έναν άλλο εξίσου όμορφο κόσμο.  Εκεί που στραγγίζει η ρευστή ανθρώπινη «τάξη» αποφάσισε η δημιουργία να κατασκευάσει ένα μικρό νέο στέρεο σύμπαν που το κατοικούν εκτός των άλλων γυρίνοι! 

Η «δημιουργία» επέλεξε την ταπεινή γλάστρα του μπαλκονιού μου να την κάνει βατραχο-πλανήτη…

 Αντιγράφω από το Ένθετο περιοδικό ΓΕΩ της Ελευθεροτυπίας τεύχος 41 Ιανουάριος 2001

ΒΑΤΡΑΧΟΙ – ΑΜΦΙΒΙΑ. Πρίγκιπες στο νερό και στη στεριά.

 

Η πραγματικά πολύ επιτυχημένη ελληνική λέξη «αμφί-βιο» δηλώνει το ον που έχει διττή ζωή : μπορεί να ζει μέσα στο νερό όσο και έξω από αυτό. Η αλήθεια είναι πως τα περισσότερα αμφίβια ξεκινούν τη ζωή τους μέσα στο νερό αναπνέοντας με βράγχια, κατόπιν βγαίνουν από αυτό και ζουν στη ξηρά αναπνέοντας με πνεύμονες, όμως επιστρέφουν στο υγρό στοιχείο για να γεννήσουν τα αβγά τους και τότε αναπνέουν πολύ και μέσω του δέρματος. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή προσαρμογή, που εξελικτικά βρίσκεται κάπου ανάμεσα στα ψάρια και τα ερπετά. Εκεί κατατάσσονται και τα αμφίβια, αφού έχουν χαρακτηριστικά και από τις δύο αυτές ομάδες οργανισμών. Όμως, ας δούμε τα πράγματα από την αρχή.

Στην Ελλάδα υπάρχουν περί τα 15 είδη , που χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες : τα ουροδελή (5 είδη ) και τα άνουρα (10 είδη). Τα ουροδελή λέγονται έτσι γιατί ως ενήλικα άτομα διαθέτουν ουρά (τέτοια είναι οι σαλαμάνδρες και οι τρίτωνες), ενώ τα άνουρα είναι εκείνα που δεν έχουν ουρά όταν είναι ενήλικα, όπως οι φρύνοι και οι βάτραχοι. Όμως από το αβγό δεν βγαίνουν μικρά πλάσματα που μοιάζουν με τους γονείς τους. Βγαίνουν μορφές που δεν έχουν εμφανή σχέση- ανατομικά και φυσιολογικά- με τους γονείς τους. Αυτές οι μορφές λέγονται γυρίνοι, επειδή γυρίζουν συνέχεια γύρω-γύρω, κολυμπώντας με κυματιστές κινήσεις της ουράς τους. Στη πραγματικότητα, όταν βγαίνουν από τα μεμβρανώδη αβγά τους οι γυρίνοι αποτελούνται από ένα κεφάλι και μια ουρά. Αρχίζουν, λοιπόν, να τρώνε ακατάπαυστα μικροσκοπικούς οργανισμούς που ζουν μέσα από νερό και σιγά σιγά εμφανίζονται στο σώμα τους οι πρώτες αλλαγές. Τα άκρα εμφανίζονται, η ουρά μικραίνει (για τα άνουρα) και το σώμα παίρνει σταδιακά μια πιο αναγνωρίσιμη μορφή. Σ΄αυτή τη φάση ο αριθμός των γυρίνων που μπορεί να βρει κανείς μέσα σε ένα νερόλακκο μπορεί να ανέρχεται σε πολλές χιλιάδες. Αυτό συμβαίνει γιατί κάθε θηλυκό γεννά στο νερό πάρα πολλά αβγά και επίσης γιατί πολλά ενήλικα άτομα συγκεντρώνονται στις ίδιες υδάτινες εκτάσεις για να γεννήσουν όλα μαζί.

Για τα αμφίβια η ύπαρξη ψαριών είναι περιοριστικός παράγοντας, αφού τα ψάρια τρώνε τους γυρίνους και τα αβγά των αμφιβίων. Έτσι προτιμούν πρόσκαιρα πλημμυρισμένες εκτάσεις, που δεν κρατούν νερό καθ΄όλη τη διάρκεια του χρόνου και γι΄αυτό δεν κρατούν και ψάρια. Θα πρέπει βέβαια να κρατούν το νερό τουλάχιστον μέχρι να μεταμορφωθούν οι γυρίνοι. Συνωστίζονται, λοιπόν σε……… παραδοσιακές θέσεις που αποδεδειγμένα παρέχουν ασφάλεια και γεννούν εκεί όλα μαζί. Από τις χιλιάδες των γυρίνων που προκύπτουν, λίγοι θα φτάσουν να αναπαραχθούν. Υδρόβια έντομα, άλλα αμφίβια, ερπετά και πουλιά θα φάνε το μεγαλύτερο μέρος τους είτε ως γυρίνους είτε ως νεαρά άτομα μετά τη μεταμόρφωσή τους.Όμως τι είναι αυτή η μεταμόρφωση ;

Αφού έχει αλλάξει σταδιακά το σώμα του γυρίνου μέχρι ενός σημείου, ξαφνικά μια νύχτα και κάτω από την επίδραση ορμονών, συντελείται μια τεράστια αλλαγή : το σώμα γίνεται σώμα ενηλίκου, τα βράγχια χάνονται και μπαίνουν σε λειτουργία οι πνεύμονες. Τώρα το μικρό ζώο έχει το σχήμα και τα χρώματα του γονιού του, όμως είναι μικροσκοπικό σε μέγεθος. Και πασχίζει μαζί με τα χιλιάδες όμοιά του, που μόλις έχουν βγει από το νερό, να κρυφτούν, να φάνε και να μην φαγωθούν. Κάθε γωνιά που έχει κάποια σχετική υγρασία μπορεί να κρύβει ένα τέτοιο μικροσκοπικό πλάσμα. Γιατί μπορεί να βγήκαν από το νερό, όμως το δέρμα τους δεν έχει φολίδες όπως των ερπετών και γρήγορα μπορεί να αφυδατωθεί. Κάθε βράδυ βγαίνουν από την κρυψώνα τους και ψάχνουν για τροφή, η οποία είναι διάφορα έντομα και μικροσκοπικά ασπόνδυλα. Όμως είναι δραστήρια και την ημέρα, κυρίως όταν η υγρασία της ατμόσφαιρας είναι υψηλή, όπως όταν βρέχει ή έχει σύννεφα ή πρόκειται να βρέξει. Αν ποτέ βρείτε βάτραχο που όφειλε να είναι στο νερό και περιφέρεται μακριά από το νερό, πρόκειται σύντομα να ρίξει «καρέκλες». Πιστέψτε με, έχω προσωπική εμπειρία.Όσο περισσότερη ζέστη κάνει τόσο πιο γρήγορη είναι η ανάπτυξη των νεαρών ζώων. Όσα καταφέρνουν να επιζήσουν φτάνουν στο χειμώνα, που τον περνούν με δύο τρόπους : είτε πέφτουν σε χειμερία νάρκη για μεγάλο χρονικό διάστημα, αν ο τόπος τους έχει πολλά κρύα ( βουνά η Βόρεια Ελλάδα), είτε κυκλοφορούν όλο το χειμώνα και ναρκώνονται μόνο τις πολύ κρύες μέρες, όπως συμβαίνει π.χ. στη Πελοπόννησο. Όταν πέφτουν σε χειμερία νάρκη ο μεταβολισμός τους μειώνεται δραματικά και συχνά περνούν το χειμώνα μέσα στη λάσπη, στον πυθμένα των λιμνών, παίρνοντας το ελάχιστο οξυγόνο που χρειάζονται από το νερό, μέσω του δέρματος. Άλλα μέρη, όπως υγρές σπηλιές, υπόγεια, τρύπες στο χώμα ή ανάμεσα σε πέτρες, προσφέρουν καταφύγιο στα καταπληκτικά αυτά πλάσματα.Όταν έρθει η άνοιξη και όλη η φύση δραστηριοποιηθεί ξανά, οι χορωδίες των βατράχων αποτελούν έναν από τους χαρακτηριστικότερους ήχους. Είναι τα αρσενικά που διαφημίζονται, το κάθε είδος με τη δικιά του φωνή. Η γονιμοποίηση είναι εξωτερική. Το αρσενικό αγκαλιάζει το θηλυκό και ενόσω αυτή γεννά τα αβγά μέσα στο νερό αυτός τα ραντίζει από πάνω με σπέρμα και τα γονιμοποιεί. Ακόμα ένας κύκλος αρχίζει.

Όμως ο άνθρωπος ξέχασε τους κύκλους της φύσης. Ισοπεδώσαμε τις εποχές, απεχθανόμαστε τους βάλτους, δεν βρίσκουμε πια ενδιαφέρον στο μικρό βατραχάκι. Αποξηράναμε τους υγρότοπους, δηλητηριάσαμε τα νερά, ανοίξαμε δρόμους εκεί που ζουν τα αγρίμια, και με τα γρήγορα αμάξια μας δεν προσέχουμε τίποτε πια. Εκατομμύρια αμφίβια πεθαίνουν κάτω από τις ρόδες μας κάθε χρόνο- χωρίς καν να το ξέρουμε. Ξεχάσαμε ακόμη περισσότερα. Πως αν βρεθείς σε λίμνη ή βάλτο την άνοιξη, πρέπει να φωνάζεις στο αυτί του άλλου για να ακουστείς πάνω από τη φασαρία. Κάθε άνοιξη, όταν βρίσκομαι μέσα στους βάλτους ψάχνοντας τους κατοίκους τους, παρακολουθώ ένα περίεργο κονσέρτο. Με βοηθάει να θυμάμαι τους κύκλους της φύσης και με φέρνει σε επαφή με τα πλάσματά της. Μένω εκεί μέχρι αργά το βράδυ, με το μυαλό μου να βουίζει και τα αυτιά μου να αντηχούν από εκατομμύρια κοάσματα, την εκκωφαντική μουσική των βατράχων.» 

Καλώς ήλθατε…στον κόσμο μας.

 

Advertisements

5 Responses to “κόσμοι μέσα στον κόσμο”


  1. 1 Νικ.
    Νοέμβριος 16, 2007 στο 7:25 μμ

    Εκπληκτικό, Μάνο.
    Θ’ αρχίσω κι εγώ να ψάχνω της γλάστρες μου 🙂

  2. Νοέμβριος 17, 2007 στο 12:05 μμ

    Δε μπορώ να καταλάβω πως βρεθήκανε μέσα στη γλάστρα στον 4ο όροφο…
    Ρώτησα ειδικό! και μου είπε ότι κατα πάσα πιθανότητα ήταν στο χώμα.
    Εάν συμβαίνει αυτό τότε έχω γυρίνους που θα γίνουν βατράχια made in Germany…
    Αν θυμάμαι καλά το χώμα ήταν γερμανικό!
    Η πλάκα είναι οτι μεγαλώνουν πολύ γρήγορα και να δώ πώς θα τα προστατέψω απο τα άλλα μέλη του «βιότοπου» τα πουλιά! και το Μάρκο.

  3. 4 Νικ.
    Νοέμβριος 17, 2007 στο 8:09 μμ

    Προφανώς ήταν στο χώμα, Μάνο. Εκτός κι αν ήταν μέσα στο νερό της ΕΥΔΑΠ 🙂
    Μήπως πρόσθεσες χώμα, οπότε οι γυρίνοι είναι Ελληναράδες;
    Σε κάθε περίπτωση είναι ασύλληπτη η δύναμη της φύσης για ζωή.
    Μανιτάρια βγαίνουν στις γλάστρες σου;

  4. Νοέμβριος 18, 2007 στο 10:59 πμ

    Θα τους ρωτήσω τι εθνικότητα είναι όταν μεγαλώσουν…
    Βγαίνουν κάτι κιτρινωπά στρογγυλά μανιτάρια τέλος καλοκαιριού αρχές φθινοπώρου.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


ταχυδρομείο

manosnik@gmail.com


ask2use.com: Επιτρ�πεται η αντιγραφή όλου του κειμ�νου
ask2use.com: Δεν είναι απαραίτητη η πληρωμή
ask2use.com: Μόνο για μη-κερδοσκοπική χρήση
ask2use.com: Υποχρεωτική η αναφορά πηγής
ask2use.com: Δεν είναι απαραίτητη η άδεια
Επικοινωνήστε με τον δημιουργό!

Χτύπα με

  • 8,746

Αρέσει σε %d bloggers: